Causaal verband en bestaande klachten bij letselschade: dit overtuigt de rechter

januari 26, 2026 by Friso in Nieuws, Letselschade

Inleiding

Veel letselschadezaken stranden niet op de vraag of iemand klachten heeft, maar op de vraag waardoor die klachten zijn ontstaan. Verzekeraars beroepen zich regelmatig op bestaande lichamelijke of psychische klachten en stellen dat het ongeval niet (volledig) de oorzaak is. Daarmee komt het causaal verband centraal te staan.

De rechtspraak laat echter een duidelijk beeld zien: bestaande klachten sluiten aansprakelijkheid niet uit. De kernvraag voor de rechter is of het ongeval een relevante bijdrage heeft geleverd aan het ontstaan of de verergering van klachten. In deze blog leggen wij uit hoe rechters dit beoordelen, welke ECLI-uitspraken richtinggevend zijn, en waarom procederen soms noodzakelijk is om het gelijk van het slachtoffer te krijgen.

Causaal verband: juridische toets, geen medische zekerheid

Causaal verband in het letselschaderecht is geen puur medische vraag. De rechter toetst juridisch, niet klinisch. Dat betekent dat absolute zekerheid niet is vereist.

Een belangrijk ijkpunt is het arrest Hoge Raad 8 juni 2001 – De Greef (ECLI:NL:HR:2001:AB2054). De Hoge Raad oordeelde dat onzekerheid over de exacte medische oorzaak niet automatisch voor rekening van het slachtoffer mag komen. Beslissend is of het ongeval het ontstaan van de schade redelijkerwijs kan verklaren.

Praktische betekenis: als het klachtenbeeld vóór en ná het ongeval duidelijk verschilt, kan het juridisch causaal verband worden aangenomen, ook zonder sluitend medisch bewijs.

Niet-objectiveerbare klachten en causaliteit

In moderne letselschadezaken spelen vaak klachten die niet zichtbaar zijn op scans, zoals chronische pijn, vermoeidheid of cognitieve beperkingen een rol. Verzekeraars stellen dan al snel dat causaliteit ontbreekt.

Rechters kijken echter breder. In recente rechtspraak, waaronder Rechtbank Midden-Nederland 2025 (ECLI:NL:RBMNE:2025:6374), is bevestigd dat ook niet-objectiveerbare klachten juridisch relevant kunnen zijn wanneer:

• het klachtenverloop consistent is,
• medische verslaglegging dit ondersteunt,
• alternatieve oorzaken onvoldoende aannemelijk zijn.

De rechter beoordeelt het totaalbeeld, niet slechts de aanwezigheid van objectieve afwijkingen.

Bestaande klachten vóór het ongeval: juridisch uitgangspunt

Het bestaan van klachten vóór een ongeval betekent niet dat schadevergoeding is uitgesloten. In de rechtspraak geldt het beginsel dat de aansprakelijke partij het slachtoffer neemt zoals hij is.

Dit uitgangspunt volgt rechtstreeks uit ECLI:NL:HR:2001:AB2054 (De Greef) en is sindsdien vaste rechtspraak. Ook wie al kwetsbaar was of medische klachten had vóór het ongeval, kan recht hebben op volledige vergoeding van schade die door het ongeval is veroorzaakt of verergerd.

Verergering van bestaande klachten: hoe rechters vergelijken

Bij verergering van klachten door een ongeval vergelijken rechters:

• de functionele situatie vóór het ongeval,
• de medische situatie daarna,
• de mate van toegenomen beperkingen.

In de praktijk betekent dit dat niet de diagnose doorslaggevend is, maar de verandering in functioneren. Ook lagere rechtspraak laat zien dat rechters hierbij ruimte laten voor onzekerheid, zolang het ongeval een relevante factor is geweest.

Waarom verzekeraars hier vaak de fout ingaan

Verzekeraars maken bij causaliteit en bestaande klachten structureel dezelfde fouten:

• zij focussen uitsluitend op medische voorgeschiedenis,
• zij negeren het functioneren vóór het ongeval,
• zij eisen een bewijsniveau dat juridisch niet vereist is,
• zij presenteren medische twijfel als juridisch doorslaggevend.

Juist op dit punt is procederen vaak noodzakelijk om een onafhankelijke rechter naar het dossier te laten kijken. Onze letselschade advocaten zijn hierin gespecialiseerd.

De rol van de LSA-advocaat bij causaliteitsgeschillen

Geschillen over causaliteit en bestaande klachten behoren tot de meest complexe letselschadezaken. Zij vereisen:

• diepgaande kennis van jurisprudentie,
• ervaring met medische bewijsvoering,
• strategisch procesinzicht.

Een LSA-advocaat van Brugman Letselschade Advocaten weet hoe medische onzekerheid juridisch moet worden gepositioneerd en wanneer een rechter ruimte laat voor aannemelijkheid in plaats van zekerheid.

Wat kan Brugman Letselschade Advocaten voor u betekenen?

Brugman Letselschade Advocaten is gespecialiseerd in complexe letselschadezaken waarin causaliteit en bestaande klachten centraal staan.

Wij:

• analyseren uw medische voorgeschiedenis juridisch correct,
• plaatsen uw klachten in het juiste juridisch kader,
• schakelen gespecialiseerde medisch adviseurs in,
• procederen wanneer onderhandelingen vastlopen,
• streven naar volledige schadevergoeding, inclusief smartengeld.

Niet alleen slachtoffers van een ongeval weten onze ervaren en deskundige letselschade advocaten steeds beter te vinden. Zo zijn 2 bekende letselschadebureaus, Letselschade Kompas en Wiegersma Letselschade sinds kort premium partner van ons advocatenkantoor gespecialiseerd in letselschade.

Conclusie

Juridisch causaal verband en bestaande klachten vormen vaak het kernconflict in letselschadezaken. De rechtspraak laat zien dat absolute medische zekerheid niet vereist is en dat verergering van klachten volledig vergoedbaar kan zijn. Wanneer verzekeraars dit blijven ontkennen, is procederen soms de enige weg naar gerechtigheid.

FAQ: Veelgestelde vragen

Wat verstaan rechters precies onder ‘verergering van klachten’?

Verergering betekent dat bestaande klachten door het ongeval aantoonbaar zijn toegenomen in ernst, duur of impact op het dagelijks functioneren. Het gaat niet om de diagnose, maar om de feitelijke beperkingen.

Moet ik bewijzen dat het ongeval de enige oorzaak is?

Nee. Het is voldoende dat het ongeval een relevante bijdrage heeft geleverd aan de schade. Absolute medische zekerheid is niet vereist. Dit is vaste rechtspraak.

Hoe kijken rechters naar medische onzekerheid?

Medische onzekerheid komt niet automatisch voor risico van het slachtoffer. Rechters accepteren aannemelijkheid als die logisch en consistent is onderbouwd zonder dat een alternatief voorhanden is.

Wat als mijn huisarts al klachten noteerde vóór het ongeval?

Dat sluit schadevergoeding niet uit. De vraag is of uw functioneren door het ongeval is verslechterd. Juist daar ligt de juridische kern.

Kan een verzekeraar schade afwijzen vanwege ‘pre-existentie’?

Een verzekeraar mag dit stellen, maar niet zonder inhoudelijke onderbouwing. Rechters prikken regelmatig door dit verweer heen. Procederen kan dan noodzakelijk zijn.

Hoe belangrijk is het functioneren vóór het ongeval?

Zeer belangrijk. Werk, sport, zelfredzaamheid en belastbaarheid vóór het ongeval wegen zwaar.